429 keer bekeken

Maarten Luther en 500 jaar reformatie

  • dinsdag 14 november 2017 @ 13:45
    #15
    reactie op (#14) Calamandja

    Allereerst denk ik dat niemand 100% de wijsheid in pacht heeft en dus 100% gelijk kan hebben, omdat de verklaring van economische, sociologische, historische (en veel meer)  ontwikkelingen altijd is terug te voeren op meerdere oorzaken. Ik ken de theorieën van Weber niet uit mijn hoofd, maar een kleine oriëntatie leert, dat hij zonder meer heeft bijgedragen aan een beter begrip van economisch gedrag. Tegelijkertijd lees ik, dat zijn theorie over ‘protestantisme en kapitaal’ een tegenreactie was op andere theorieën, die geen plaats meer zagen voor religie in het openbaar leven. Zeker rond 1900 knetterde het natuurlijk heftig tussen allerlei stromingen. Als ik zoiets lees, denk ik altijd: de waarheid ligt in het midden. Om de oorsprong van het kapitalisme in het protestantisme te zoeken getuigt naar mijn mening van tunnelvisie. Het protestantisme propageerde weliswaar een aantal waarden, die een positief effect kunnen hebben op arbeidsethiek en spaarzaamheid, maar een dergelijke filosofie heeft juist een negatief effect op de consumptie. En blijkbaar had het protestantisme ook geen moreel probleem met de kwalijke uitwassen van het kapitalisme, zoals: kinderarbeid, slavernij, imperialisme, kolonialisme en milieuvervuiling. In de lijn van Weber zijn alle protestanten daar dus schuldig aan. Dat klopt natuurlijk niet. Daarnaast zie je meer dan genoeg voorbeelden van (vroeg) kapitalisme en industrialisatie in regio’s waar het protestantisme nooit voet aan wal heeft gekregen. De Vlaamse lakenindustrie, het Italiaanse bankensysteem, de Hanze (ja, ik noem het toch maar), de Zuid-Duitse handelsgezelschappen en later de industriële opkomst van Noord-Italië, Zuid-Duitsland en Oost-Frankrijk. Daar stonden geen dominees aan de fabriekspoort. Weber bevond zich rond 1900 midden in een ideeënstrijd en in die context kan ik zijn stellingname begrijpen. Om anno nu het protestantisme nog steeds op een economisch voetstuk te plaatsen, doet echter geen recht aan de geschiedenis.

     En nog even naar het Nederland-België verhaal: Natuurlijk staat België er (macro) minder goed voor dan Nederland. Geschiedenis, demografie en geografie spelen daarbij een belangrijke rol. Het aantal hoofdkantoren is daarbij overigens een belachelijke graadmeter, want die grote concerns hebben de afgelopen 20 jaar duizenden, zoniet tien-duizenden medewerkers afgevloeid. Nieuwe hoofdkantoren zijn veelal veredelde brievenbus-bv's die zich alleen in NL vanwege belastingvoordelen. Het aantal start-ups is ook geen graadmeter, want dat zijn meestal eenmanszaakjes van werklozen die nergens anders meer terecht kunnen. In Nederland hebben we (dankzij een gasbel en onze geografische positie) heel veel zaken goed voor elkaar, maar het heeft ook een collectieve ‘statusangst’ opgeleverd: we zijn allemaal bang dat het minder wordt. Het uit zich in arrogantie naar een kleine buurland, ex-koloniën, uitkeringstrekkers en migranten om daarmee het eigen ego op te poetsen: ‘gelukkig zijn we nog beter dan zij’. Dit ondermijnt de solidariteit en improvisatie die we juist nodig hebben ter compensatie van de dalende financiële welvaart. In mijn waarneming gebeurt dat in België meer: burgers, families en ondernemers moeten meer improviseren want de overheid regelt gewoon minder. Dat is niet altijd leuk, maar stimuleert ook de positieve creativiteit. Dat mocht ik recent nog waarnemen tijdens een weekendje Hasselt/Genk. Over de grenzen heen, kunnen we veel van elkaar leren. Maar dan moet je niet binnenlopen om alleen je voeten te vegen. Overigens heb ik hierin vast niet 100% gelijk ;-).   

     

     

  • maandag 13 november 2017 @ 22:33
    #14
    reactie op (#7) bernard-de-clairvaux

    Wat het verband betreft tussen kapitalisme en protestantisme, ik moet eerlijk zeggen dat ik op de middelbare school geleerd heb dat er wel degelijk een verband is. En dat Rutte gelijk heeft in de zin dat er meer internationale bedrijven zijn in Nederland dan in België is juist in de mate als men enkel de bedrijven neemt die in nederlandse handen zijn, zo las ik het vandaag in mijn krant. Akzo Nobel, Unilever, Shell en wat weet ik nog meer (wist je dat de hoofdzetel van Ikea zich in Delft bevindt?).

    Atheneum - 31,90

    Om meer te weten over dat verband tussen protestantisme en kapitalisme & secularisatie raadde de spreker ons aan om het werk van Max Weber te lezen, "Die protestantische Ethik und der Geist des Kapitalismus".

    Volgens Wikipedia legt Max Weber in dat werk "een verband tussen het calvinisme en de opkomst van kapitalistische instituties. Weber beschreef dat de toewijding tot werk en het rationele denken de fundamentele basiselementen van het moderne kapitalisme waren, en dat dit kenmerkend was voor de puriteinen die van werk een geestelijke roeping maakten. Hij plaatste deze innerweltliche Askese tegenover de rooms-katholieke opvatting dat vroomheid het best kon worden beoefend door zich uit de wereld terug te trekken in bijvoorbeeld kloosters. Op deze wijze meende Weber een verklaring te hebben voor het gegeven dat het kapitalisme ontstond in de Angelsaksische wereld in plaats van in Italië, hoewel de modernisering van het handelswezen daar begonnen was.". 

    Dat is een werk uit begin 20ste eeuw, en werd in 2015 in het nederlands uitgegeven onder de titel "De protestantse ethiek en de geest van het kapitalisme".  Je kan op de website van de uitgever, Atheneum Boekhandel, uitgebreid de probleemstelling lezen. Een boek dat ik wel zou willen lezen. Als verantwoording voor de vertaling van een boek uit 1904-1905 schrijft de uitgever het volgende: 'De protestantse ethiek en de geest van het kapitalisme' is een klassieker met een grote actuele betekenis, juist in onze tijd, waarin de religie terugkeert op de publieke agenda en de vanzelfsprekendheden van het kapitalisme steeds meer ter discussie staan.

    224 pagina's - 26,95 euro

    Voor de geinteresseerden, de spreker, prof. Johan Temmerman, decaan van de protestantse faculteit heeft ook een boek over Luther geschreven. De lezing is een samenvatting van het boek veronderstel ik. 
     
    De recensie op bol.com is als volgt:
    Na een uitgebreide inleiding schrijft de auteur in het eerste hoofdstuk een biografie van Luther. Het is geen hagiografie. 'Von den Juden und ihre Lügen' wordt bijvoorbeeld niet verzwegen. In de volgende hoofdstukken beschrijft de auteur de impact die de reformatie op Europa en de Verenigde Staten heeft gehad. De tegenstelling tussen hart en verstand, tussen gevoelsmatig en rationeel geloven, beheerste het leven in de zeventiende en achttiende eeuw. Daarom komen ook de Rozenkruisers en vrijmetselaars aan de orde. Als de Verlichting aan de orde komt, wordt het boek meer een ideeëngeschiedenis. Spinoza, Hume, Lessing en Kant worden besproken in het kader van de ontwikkeling naar een rede-religie. Dit gaat met Fichte, Schleiermacher, Hegel en Kant door naar de twintigste eeuw. In het laatste hoofdstuk, 'Redelijke spiritualiteit', schrijft de auteur toe naar een ethische, op de ratio steunende levensbeschouwing. In een persoonlijk relaas zien we zijn eigen positie hierin. Enkele van de bovenstaande denkers hebben hem geïnspireerd. Temmerman doceert aan de Faculteit voor Protestantse Theologie in Brussel. Hij schrijft bevattelijk over moeilijke onderwerpen en verzorgt zo een alternatieve, boeiende biografie van Luther en de daaropvolgende kerkgeschiedenis. Heel informatief!

     

    Gewijzigd op 2017-11-13 22:34:42
  • maandag 13 november 2017 @ 18:00
    #13
    reactie op (#12) maerlandt

    Goed dat je weer inhaakt! Er zijn er die veel inhaken...mea culpa;-). Die kleuren bij Bosch klinken interessant. Vorig jaar natuurlijk genoeg gelezen en gezien over Bosch, maar niet specifiek over kleuren. Waar haal je de informatie vandaan?

  • maandag 13 november 2017 @ 16:25
    #12
    reactie op (#11) antonius_

    Hello vrienden , eindelijk weer eens van de partij . Ben wat achterstand aan in het inlopen op het forum qua lezen . Ben momenteel mij aan het verdiepen in de kleuren van de schilderijen van Bosch .Dus geen tijd gehad om dit alles te volgen . crying

  • zondag 12 november 2017 @ 21:10
    #11
    reactie op (#10) bernard-de-clairvaux

    Goeie voorbeelden !

    onderschrift.jpg

  • zondag 12 november 2017 @ 19:51
    #10
    reactie op (#9) antonius_
  • zondag 12 november 2017 @ 19:03
    #9
    reactie op (#7) bernard-de-clairvaux

    Dat het toegankelijk maken van de bijbel al gebeurde in de 14e eeuw zet mij op onwetenheid. Dat Luther met zijn vertaling

    de Duitse taal en dat via de opdracht tot het vervaardigen van de statenbijbel de Nederlandse taal  in ontwikkeling kwam

    is (mij) bekend. Maar waar de Abt op duidt "al gebeurde in de 14e eeuw" weet ik nog niet, Ik ben benieuwd daar naar.

     

     

    onderschrift.jpg

  • zondag 12 november 2017 @ 17:33
    #8
    reactie op (#5) bernard-de-clairvaux

    Je hebt gelijk. Had ik even niet in d gaten. Maar misschien een uitstap vanuit Leipzig, en daarnaast Dresden is een optie.

  • zondag 12 november 2017 @ 16:59
    #7
    reactie op (#6) Calamandja

    hahaha, dat ondernemerschap en kapitalisme iets Luthers-Calvinistisch is, is natuurlijke pure propaganda. Het kapitalisme borrelde gedurende de middeleeuwen op meerdere plekken in Europa op en toen waren de zogenaamde hervormers nog nergens te vinden. Sterker nog: je zou kunnen zeggen, dat dankzij de wereldse uitwassen en rijkdom diverse religieuze hervormingsbewegingen ontstonden. De traditionele kerk kon deze 'proto-protestanten' telkens binnenboord krijgen, tot Luther zijn stellingen op de deur timmerde en er ook voldoende politieke steun was voor een definitieve scheuring in de kerk.

    Ook de bewering dat het protestantisme eindelijk de bijbel toegankelijk maakte voor het gewone volk, is onzin. Dit gebeurde immers ook al in de 14de eeuw. En over Belgisch ondernemerschap: Tijdens de Noord-Nederlandse Gouden Eeuw ging het in de katholieke Zuidelijke Nederlanden ook niet slecht. En tussen 1850-1970 had België natuurlijk een geweldige staalindustrie, gerund door katholieke groot-industriëlen. Ze exporteerden o.a. complete bruggen en gebouwen als bouwpakket over de hele wereld. Momenteel kent België ook nog internationale succesondernemingen, bijvoorbeeld in de tapijtproductie. En wat te denken van bierbrouwer Inbev, 2x zo groot als Heineken. Dan laten we de multiculturele Rode Duivels nog even buiten beschouwing.

    De opmerking van Rutte vind ik beneden peil, omdat het getuigt van beperkt historisch inzicht; en dat voor een historicus. Wat kwalijker is...hij weet dat zelf ook en doet het toch om daarmee zijn wekelijkse populistische 'sound bite' te kunnen leveren. Het past in de sfeer die momenteel ook bestaat rond Sint Maarten. Dit eiland is compleet platgeblazen door een tropische orkaan, maar het nieuwe kabinet praat alleen over 'de dure Nederlandse belastingcenten' die we niet zomaar gaan weggeven. Achtergrond is de corruptie aldaar, maar de manier waarop de ellende van dit eiland wordt gekaapt voor populistische prietpraat is erg goedkoop. Interessant in dit kader: hoe zijn die bewoners op dat eiland terecht gekomen... door het zogenaamde ondernemerschap van Nederlandse plantagehouders en slavenhandelaren.

    Sneren uitdelen naar een vriendelijk buurland of een bijna verdronken eiland, dat kan Rutte wel. Wanneer durft hij stelling te nemen tegen Putin over het neerhalen van MH-17? Nee, op het hoofdpodium zie je Mark niet...net als het Nederlands Elftal.

     

  • zondag 12 november 2017 @ 15:12
    #6
    reactie op (#2) antonius_

    Scribd is een plaats waar je documenten kunt bewaren. Een button staat al jaren op de clubhome. Er zijn diverse plaatsen op internet met interessante publiek toegangbare documenten; Academia is er ook eentje van; daar vind je tonnen documenten over o.a. middeleeuwse aspecten.

    Ik zal je het document opsturen. 

    2017 is inderdaad het Lutherjaar, maar ook Monteverdi wordt gevierd!

    Luther was inderdaad een speciaal figuur, zeer fundamentalistisch op het eind van zijn leven. De stelling  van de lezing dat 500 jaar reformatie het kapitalisme en de secularisatie als gevolg hebben, dat horen wij Belgen zelfs in de woorden van premier Rutte, dat het protestantse Nederland zeker niet de weg van het katholieke België mag opgaan, land zonder grote internationale bedrijven. Dat hebben jullie aan Luther en de reformatie te danken...