Brugge: geschiedenis en bezienswaardigheden in een notedop

Geplaatst op zaterdag 17 januari 2009 @ 16:18, 214 keer bekeken

Brugge is een van de weinige steden in West-Europa die het aanzien van een middeleeuwse stad hebben weten te behouden. Dit is grotendeels te danken aan zijn economisch verval in de 19de eeuw, waardoor zich geen industrie in de binnenstad vestigde, maar ook aan de vroege Engelse en Franse belangstelling voor het kunstpatrimonium Reeds in de 19de eeuw begon men in Brugge zowel aan restauratie te doen als aan het optrekken van nieuwe ge bouwen met oud materiaal in neogotische stijl of naar oude modellen. Na de Tweede Wereldoorlog is de overheid er redelijk goed in geslaagd de sterk groeiende dienstensector, horeca, banken, enz.,  zekere normen op te leggen zodat er geen hoge gebouwen, staal- en betonconstructies zijn verrezen.

Geschiedenis

De oudste authentieke vermelding van de stad dateert uit 895 en spreekt over Brucciam. Dit is ontstaan uit brugje of bryggia; het eerste is Oudgermaans en betekent 'havenbrug'; het tweede Oudijslands en betekent 'kaai'. Vóór deze tijd bestond er al een grafelijk castrum van de Vlaamse graaf Boudewijn II, opgericht tegen de invallen van de Noormannen. Dit castrum hield inderdaad stand en werd uitgebouwd met een burcht en kapel, de huidige Burg. Ambachtslieden en kooplui vestigden zich rond deze kern. Dat was interessant daar Brugge in de 10de en 11de eeuw een getijdenhaven was. Ca. 1134 kwam er weer een enorme vloed en er ontstond een brede zeearm, het Zwin. Brugge kon thans ook zijn activiteiten als havenstad beginnen. De Reie, een natuurlijke waterloop, werd verbonden met het Zwin te Damme, keersluis. In 1127 was er reeds een schepenbank en de oudste omwalling omvatte 86 ha. Brugge lag ook aan de nieuwe handelsweg Keulen-Brussel-Gent-Brugge. De Bruggelingen deden aan actieve handel en gingen hun handelswaar in het buitenland verkopen, via o.m. De Vlaamse Hanze van Londen. Omstreeks het midden van de 13de eeuw kwamen de buitenlandse kooplui uit Italië, Engeland, Duitsland zelf naar Brugge en gingen de Bruggelingen passieve handel drijven. De buitenlanders richtten Natiehuizen en bankiersfilialen op. Zo verrees te Brugge ook de eerste stadsbeurs 15de eeuw. De eigenlijke handel had echter plaats in de Zwinsteden, vooral Damme en Sluis. Sedert het eind van de 13de eeuw speelde de stadstaat Brugge een belangrijke rol in de strijd tegen de Franse leenheer , 1302; Brugse Metten. In de 14de eeuw stond Brugge zijn politieke leidersrol af aan Gent. Het verval begon al tijdens de Bourgondische periode. De verzanding van het Zwin, een ecologische fout van grondspeculanten,  en de brutale strijd van Brugge tegen Maximiliaan van Habsburg, hij werd gevangen gezet, luidden Brugges verval definitief in. Antwerpen zou de rol van leidende handelsplaats in West-Europa eind 15de-begin 16de eeuw overnemen. Tijdens de 17de en 18de eeuw kende Brugge een bloeiende saai- en kantindustrie. In de 19de eeuw heerste er een economisch dieptepunt, maar toen begon ook de romantiek van een vervallen stad te spelen. In de 20ste eeuw kreeg Brugge via het kanaal naar Zeebrugge en de uitbouw van dit laatste, opnieuw directe verbinding met de Noordzee.

Kerkelijke bouwkunst

Heilige Basiliuskapel, Burgplein
Brugges beroemdste bedehuis. Ze bestaat uit twee verdiepingen: Romaanse benedenkerk, 12de eeuw,  eigenlijke Basiliuskapel; de laatgotische bovenkerk, 16de eeuw, of H. Bloedkapel. Hier wordt een reliek va het heilig Bloed van Christus bewaar dat graaf Diederik van den Elzas na zijn kruistocht uit het Heilige Land zo hebben meegebracht. De verering dateert uit ca. 1256. In de schatkamer bevindt zich het zilveren reliekschrijn, 17de eeuw; Jan Crabbe.

Jeruzalemkerk, Peperstraat
In de 15de eeuw liet de familie Adomes deze kerk, met een merkwaardige toren bekroning, naar het voorbeeld van de H. Grafkerk te Jeruzalem bouwen. Het interieur herinnert aan de Adornes: gebrandschilderde ramen, grafzerken schilderijen met stichterfiguren. Er is ook een zilveren reliekschrijn van het Heilig Kruis, 15de eeuw.

Onze-Lieve-Vrouwekerk, G. Gazelleplein
Een der mooiste kerken van Vlaanderen; deels gebouwd in Scheldegotiek, 13de-14de eeuw, deels verbouwd en uitgebreid in late gotiek, 15de eeuw. De kerk heeft een monumentale toren, 122 m hoog, die het landschap beheerst. Het Paradijsportaal toont fraai beeldhouwwerk. Het interieur is zeer belangwekkend: een Madonna met Kind is van Michelangelo, 1503-1504; het enige beeldhouwwerk van Michelangelo boven de Alpen; in het koor bevinden zich de praalgraven van Maria van Bourgondië met bronzen gisant, eind 15de eeuw, en haar vader Karel de Stoute, begin 16de eeuw; voorts zijn er schilderijen van Pieter Pourbus, Adriaan Isenbrant, Bernard van Orley, alle 16de eeuw, alsook schilderijen uit de 17de eeuw. In de zijwand van het koor is de bidtribune van de heren van Gruuthuse, door een gang met hun woning verbonden.

Sint-Salvatorkathedraal, Steenstraat
Deze dateert uit verscheidene bouwperioden. Het onderste register van de toren is Romaans, 12de eeuw, de bekroning neoromaans; koor en schip 13de-14de eeuw; kooromgang ca. 1480. Het interieur omvat o.a. een koorgestoelte, een doksaal of tribuneafsluiting, eind 17de eeuw, met fraaie orgelkast, in 1935 naar de westzijde overgebracht, grafmonumenten van bisschoppen, schilderijen, beeldhouwwerk; de kostbaarste stukken bevinden zich in het museum van de kathedraal, zie onder Musea

Sint-Annakerk, St.-Annaplein
Oorspronkelijk laatgotisch, werd in de 17de eeuw verbouwd en in barokstijl ingericht, o.m. met doksaal van Hans van Mildert en orgeltje van Jacobus van Eynde.

Sint-Gilliskerk, Baliestraat
In 1240 begonnen,in de 13de en 14de eeuw vergroot, en in de 15de eeuw ten slotte tot hallenkerk uitgebouwd. In de kerk of op het  voormalige kerkhof zouden Hans Memling, Lancelot Blondeel en Pieter Pourbus de Oude zijn begraven.
Sint-Jacobskerk, St.-Jacobsplein
De eenschepige kerk met vieringtoren werd tot een hallenkerk omgebouwd, 15de eeuw. Zij bezit een belangrijk schilderij van Lancelot Biondeel, De Heiligen Cosmas en Damianus. In een grafkapel het praalgrf van Ferry de Gros, schatmeester van de Orde van het Gulden Vlies.

Burgerlijke bouwkunst

Het historisch centrum van Brugge het Burgplein, lokalisatie van het castrum uit de 9de eeuw. Hier staat een reeks van historische gebouwen.
Stadhuis
In typische Brugse stijl is dit het oudste type uit de Lage Landen. Het telt twee verdiepingen en werd eind 14de begin 15de eeuw opgetrokken. Fraaie articulatie van spitsboogvensters en spitstorens, ramen en kozijnen met talrijke beelden van de vorsten van Vlaanderen. De begane grond bestaat een grote halle. Op de verdieping, in de Gotische Zaal, gewelf-beeldhouwwerk.  De muren zijn in historiserende neogotische stijl beschilderd met taferelen uit de Brugse geschiedenis.
Burgerlijke Griffie, links van het stadhuis naar een ontwerp van Jean Wallot in vroege renaissancestijl gebouwd, 1534-1537; tot voor kort kantongerecht. Via de Blinde Ezelstraat komt men op de Vismarkt.

Paleis van Justitie eigenlijk voormalig, eertijds het Landhuis van het Brugse Vrije.
Het bestaat uit twee delen: tegenover de Vismarkt staan langs de Reie de gebouwen uit 1520-1525, naar een ontwerp van Jan van de Poele; het andere deel, gelegen aan de Burg, heeft een barokke gevel, 1722-1727. In de vroegere Schepenkamer bevindt zich de bekende Schouw van het Vrije van Lancelot Blondeel, 1528-1531: een verheerlijking van de Habsburgers in marmer, albast en hout. Met de Basilius- of H. Bloedkapel aan de kant, Romaanse onderkerk, is de Burg een staalboek van stijlen: Romaans, gotisch, renaissance en barok.

Belfort en Malle, Grote Markt
De Malle is een ruim, rechthoekig gebouw waaraan ca. 1300 werd begonnen en dat in de tweede helft van de 15de eeuw werd voltooid. In het midden verheft zich het Belfort, 80 m hoog; met beiaard, in verschillende bouwfasen opgetrokken: een eerste ca. 1280 en een tweede, voor de achthoekige bovenbouw, in 1483-1487. De Malle was een functioneel gebouw voor de lakenhandel. Eertijds liep er een kanaal onder door, zodat de handel op het water geschiedde. Op de Grote Markt tevens het standbeeld van Jan Breydel en Pieter de Coninck, de vrijheidshelden uit de strijd tegen de Franse leenheer in 1302. Het werd in 1887 opgericht naar een ontwerp van P. de Vigne. Het grote gebouw aan de oostzijde is het Provinciaal Gouvernement: neogotiek uit 19de eeuw. Aan de westzijde staan enkele fraai gerestaureerde gotische huizen

Hof van Gruuthuse, Dyver
Hier woonde een van de belangrijke geslachten van Brugge. Het gebouw werd in de 15de eeuw opgetrokken; in de puntgevel aan de Dyver de wapenschilden van leden van he geslacht. Binnen de poort van de oude binnenstad kwam in 1985 het nieuwe Gerechtshof gereed. Het omvat het voormalig klooster.

Stadspoorten
Van de oorspronkelijk toegangspoorten zijn er nog vier behouden: Ezelpoort, eind 14de eeuw, Gentpoort, begin 15de eeuw, Kruispoort, begin 15de eeuw,  en Smederpoort, eind 13de eeuw.

Musea

Arentshuis of Brangwynmuseum, Dyver
In een patriciërshuis, 18de eeuw, zijn tekeningen, gravuren en schilderijen ondergebracht van de Engelse kunstenaar Frank Brangwyn, 1867-1956; voorts stadsgezichten en koper- en tingereedschap.

Begijnhuisje
Gelegen in het stemmige en wereldberoemde begijnhof Ten Weyngaerde, bij het Minnewater. Het begijnhof zelf dateert uit 1245, gesticht door gravin Margaretha van Constantinopel. De huidige huisjes aan het binnenplein dateren uit de 17de en 18de eeuw. Het Elisabethkerkje stamt oorspronkelijk uit de 13de eeuw, maar werd later sterk verbouwd. Een van de huisjes geeft een goede indruk van het leven van een begijn.

Groeningemuseum, Stedelijk Museum voor Schone Kunsten, Dyver
Hier een zeer belangrijke collectie van Vlaamse Primitieven, o.a. Van Eyck, Madonna met kanunnik Van der Paele, Van der Goes, Dood van Maria, Jeroen Bosch, Laatste Oordeel, Meinling, Gerard David, Petrus Christus, Meester van de Ursulalegende; sinds kort ook werk van hedendaagse kunstenaars; naast de Latemse Scholen vindt men er ook werk van de abstracten, Vantongerloo, Semanckx, van Raveel en De Keyser, Nieuwe Figuratie.

Gruuthusemuseum, Stedelijk Museum voor Oudheidkunde en Toegepaste Kunsten, Dyver
Eertijds het woonhuis van de heren van Gruuthuse, Lodewijk was een groot mecenas. Pronkstukken: gepolychromeerd pijpaarden beeld van Karel V van Conrad Meit, 1520; de keuken, gotische, renaissance- en barokzalen, vierjaargentijdenkast; Brugse tapijten, kantwerk, alle uitingen van toegepaste kunst.

Memlingmuseum, Oude Apotheek, Sint-Janshospitaal, tegenover Onze- Lieve-Vrouwekerk Hier zijn zowel de gebouwen als de inboedel van onschatbare waarde. Het Sint-Janshospitaal is gesticht in 1180. Er zijn thans drie grote ziekenzalen, 13de-14de eeuw, te bezichtigen, evenals de hospitaalkerk met zes schilderijen van Memling en het broederklooster met de oude apotheek. Pronkstuk van de verzameling is het Ursulaschrijn (op- geleverd vóór 1489) van Memling, evenals drie andere doeken, speciaal voor het Sint-Janshospitaal geschilderd.

Museum van de kathedraal, in de voormalige kapittelzalen van de kathedraal. Religieuze kunst en voorwerpen. Er is ook een prachtig drieluik van Dirk Bouts, Marteling van de Heilige Hippolytus, 1470-1474. Voorts een doek van Isenbrant, het Huidevettersstuk, daterend van vóór de periode van Van Eyck.

Museum voor Volkskunde, Rolweg
Een collectie van gebruiksvoorwerpen van het schoenmakersgilde, ondergebracht in voormalige godshuizen van de schoenmakers.

Potteriemuseum, Potterierei 79
Rijke verzameling van Brugse schilderkunst, goud- en zilverwerk, meubilair en wandtapijten, ondergebracht in een voormalig hospitaal, later bejaardentehuis, gesticht in de 13de eeuw, thans in 17de- en 18de-eeuwse gebouwen.

Andere bezienswaardigheden
Overal in de oude binnenstad zijn prachtige oude huizen te bewonderen. Dit is o.m. het geval aan het Van Eyckplein, de Groenerei, Langerei en Rozehoedkaai, de Steenstraat, het Huidevettersplein, de Vlamingstraat, o.a. de Loge van Genua.
Bijzondere aandacht vraagt de overdekte Vismarkt, 1821. Voorts zijn er het bisschoppelijk seminarie in de voormalige Ten Duinenabdij, het Hof van Bladelin, het oude, uit 1477 daterende Tolhuis op het Van Eyckplein, verschillende Schuttershoven , Sint-Joris, Sint-Sebastiaan.


Welkom bij Clubs!

Kijk gerust verder op deze club en doe mee.

Wat is dit?


Of maak zelf een Clubs account aan:


Aanbevelingen door leden:

bernard-de-clairvaux starstarstarstarstar

Een geweldige community over de middeleeuwen in al haar facetten. Boeken, tentoonstellingen, steden en discussies met diepgang en humor. Een Vlaams-Nederlandse samenwerking van historisch niveau!