232 keer bekeken

Jan van Eyck is overal...

  • vrijdag 14 februari 2020 @ 12:48
    #23
    reactie op (#22) bernard-de-clairvaux

    Morgen zullen we de optische revolutie aanschouwen, als onderdeel van een Davidsfondscursus. Heb dezelfde spanning als vroeger voor een schoolreis...

    Gewijzigd op 2020-02-14 12:49:13
  • vrijdag 14 februari 2020 @ 10:05
    #22

    Wat een info allemaal, maar ik verheug me intussen enorm op 32 uur Gent.


     

  • donderdag 13 februari 2020 @ 16:10
    #21
    reactie op (#20) Calamandja

    In het Historisch Nieuwsblad verscheen volgend artikel over Jan Van Eyck:

    Schilder, diplomaat en koppelaar
     

    Aan het hof van Filips de Goede van Bourgondië is Jan van Eyck veel meer dan een schilder. De hertog vertrouwt hem zozeer dat hij de keuze van zijn echtgenote mede baseert op het werk van de kunstenaar. Diens portret van Isabella overtuigt de vorst: dit is de ware!

    Jan van Eyck - Baudouin de Lannoy (1435)

    Jan van Eyck wordt in het voorjaar van 1425 als hofschilder en kamerheer aangesteld door Filips de Goede, hertog van Bourgondië (1396-1467). Een document maakt op 19 mei van dat jaar melding van de benoeming van een zekere ‘Jehan de Heick’ die vanwege zijn ‘kundigheid en virtuositeit’ onder de aandacht van de hertog is gekomen. Van Eyck woont dan in Den Haag, waar hij in dienst is van Jan van Beieren, graaf van Holland, vermoedelijk als schilder van fresco’s.

    Van Eyck verhuist naar het hof van Filips, waar hij vijf jaar zal verblijven. Zijn benoeming geeft hem een geprivilegieerde status. Hij hoeft niet te voldoen aan de regels van het schildersgilde en ontloopt daarmee ook de belastingen. Filips de Goede is op het moment dat hij Van Eyck in dienst neemt een van de meest krachtdadige leiders van Europa. Met grote ambitie bouwt hij zijn hertogdom uit tot een rijk dat kan concurreren met de grootmachten Frankrijk en Duitsland. De hertog omringt zich met pracht en praal. Zijn paleizen in Brugge, Gent, Brussel en Rijsel zijn weelderig ingericht met beelden, muurschilderingen en Vlaamse tapijten van wol, zijde en goud; zijn schatkist heeft geregeld te lijden onder de kostbare aankopen. De weelde openbaart zich ook in de talloze feesten en banketten, die soms dagenlang duren.
     
    Vertrouwenspersoon
     

    De kunstminnende hertog beschouwt zijn generatiegenoot Van Eyck als een vertrouwenspersoon en schakelt hem in voor talloze diplomatieke reizen. Dat is ook het geval in 1428, als Filips besluit voor de derde keer te trouwen. Hij is weduwnaar, en zijn eerdere echtgenotes hebben hem geen gezonde nakomelingen geschonken. Hij staat onder druk van de Vlaamse steden Gent, Brugge, Ieper en Brugge om voor een troonopvolger te zorgen. Het grote belang van een erfgenaam is net die zomer van 1428 gebleken: Filips erft de gewesten Henegouwen, Holland en Zeeland, omdat de hertogin van deze gewesten, Jacoba van Beieren, geen erfgenaam heeft. De les: als Filips zijn rijk bijeen wil houden, moet er nageslacht komen.

    Een huwelijk is ook een gouden kans om staatkundig voordeel te behalen. Filips wil graag de diplomatieke banden met Engeland stabiliseren, en daarom valt zijn oog op zijn nicht Isabella, dochter van koning Jan I van Portugal en de Engelse prinses Filippa van Lancaster. Haar vader heeft geen haast gehad om Isabella (1397-1471) uit te huwelijken, omdat zij jarenlang de hoftaken van haar overleden moeder waarneemt. De 31-jarige Isabella, een jaartje jonger dan haar neef, is relatief oud voor een eerste huwelijk.

    Als Filips eenmaal heeft besloten om haar hand vragen, zendt hij een gezantschap naar Portugal om in het geheim te onderhandelen over de huwelijksvoorwaarden. Onder de afgevaardigden ook Jan van Eyck, die de opdracht heeft gekregen een portret van de bruid in spe te maken, zodat Filips kan beoordelen of zij hem bevalt.
     
    Gevoelig

    Verloren portret van Isabella van Portugal
    - Jan van Eyck -

    De portretkunst is een relatief jong genre als Van Eyck daar begin vijftiende eeuw naam mee maakt. In de Oudheid heeft het genre wel bestaan, maar binnen het christendom is het afbeelden van personen lange tijd een gevoelig punt. Pas als er in aanloop naar de Renaissance meer aandacht komt voor het individu, worden er meer en meer portretten geschilderd met herkenbare gelaatstrekken. Ze zijn bedoeld om overleden vorsten te eren, maar ook bij huwelijksonderhandelingen worden geregeld portretten verzonden om de partijen over en weer te tonen wat voor vlees ze in de kuip hebben. Het is niet de eenvoudigste klus voor een schilder – hij moet balanceren tussen hoffelijkheid tegenover zijn model en oprechtheid tegenover zijn opdrachtgever.

    Aan het hoofd van de Bourgondische onderhandelingsmissie staat de heer van Roubaix, Jan van Lannoy, raadsheer en eerste kamerheer van Filips. Van een van de andere meereizende hoge heren, Boudewijn van Lannoy, gouverneur van Rijsel, schildert Van Eyck jaren later een portret in olieverf. Boudewijn draagt een hoge hoed en de gouden ketting van de ridderorde van het Gulden Vlies, en zijn hand omklemt de staf die zijn waardigheid uitdrukt als kamerheer van de hertog.

    De voorname delegatie stapt in oktober 1428 in twee Venetiaanse galeien die vanuit het Vlaamse Sluis naar Engeland varen, om van daaruit naar Portugal te gaan. Bij aankomst in december blijkt de koning niet aanwezig. Jan I is een bedachtzaam man en laat de Bourgondische gezanten een aantal weken wachten. Pas op 12 januari 1429 ontvangt hij de delegatie. Maar de uitkomst is gunstig; besloten wordt dat Isabella’s oudste broer Hendrik, bijgenaamd ‘de Zeevaarder’, de onderhandelingen over de huwelijkse voorwaarden zal leiden.
    Binnen paar weken wordt een conceptcontract aan Filips gezonden, naar verluidt met het portret dat Van Eyck van Isabella schilderde. Het schilderij wordt gekopieerd en in tweevoud verzonden, het ene over land, het andere over zee. Geen van beide portretten is bewaard gebleven, maar er bestaat wel een nagetekende kopie waarvan men aanneemt dat die is gebaseerd op het originele olieverfportret. Van Eyck paste een trompe-l’oeiltechniek toe: de linkerhand van Isabella leunt op de rand van een stenen nis, waar haar vingers overheen hangen; ze kijkt de toeschouwer recht aan.

    Maar inmiddels wordt betwist of Van Eyck de prinses wel ooit in olieverf heeft geschilderd, zoals verschillende kroniekschrijvers beweren. Hij zou daar nooit voldoende tijd voor hebben gehad. Alleen al het mengen van de pigmenten en het drogen van verschillende verflagen voor de achtergrond van het doek vergen een aantal weken, laat staan dat de prinses in dit korte tijdbestek ook nog langdurig voor de schilder heeft kunnen poseren. Van Eyck zou haar weleens alleen getekend kunnen hebben, en in dat geval is de nagetekende kopie waarheidsgetrouwer dan wel wordt gedacht.

    Hoe dan ook, Filips wacht nog een aantal maanden, tot hij een gezant met zijn positieve reactie naar Portugal stuurt. In juli 1429 wordt het huwelijkscontract opgesteld en een dag later trouwt prinses Isabella van Portugal met de handschoen in Lissabon. Een vloot van 2000 ridders, soldaten en hofdienaren begeleidt haar in de herfst van 1429 naar Vlaanderen. De reis duurt lang door onstuimig weer; Isabella arriveert pas op kerstdag.

    Op 7 januari 1430 wordt het huwelijk in Sluis kerkelijk ingezegend. Het is het begin van een echtverbintenis van 37 jaar, waarin de begaafde Isabella niet alleen voor nageslacht zorgt, maar ook geregeld optreedt als zaakwaarnemer van Filips. Haar beroemdste portret is trouwens niet van de hand van Van Eyck, maar van zijn tijdgenoot Rogier van der Weyden. Isabella zelf heeft de opdracht gegeven voor dit staatsieportret.

    Rogier van der Weyden - Portret van Isabella van Portugal, ca 1450

     

    Gewijzigd op 2020-02-15 00:18:42
  • donderdag 13 februari 2020 @ 13:25
    #20
    reactie op (#18) Calamandja

    En als Bart Van Loo met zijn aanstekelijk enthousiasme over de expo en over Van Eyck spreekt, ja dan kan je niet anders dan direct in de wagen springen en naar Gent toe rijden. Je vindt het gehele interview op https://www.bnnvara.nl/dewerelddraaitdoor/videos/529841​

  • woensdag 12 februari 2020 @ 10:41
    #19
    reactie op (#18) Calamandja

    dank voor de tips!

  • dinsdag 11 februari 2020 @ 17:50
    #18
    reactie op (#15) calligraaf

    Podcasts, websites, het stopt niet. Een interessante website is deze van de VRT met een "Dossier Het Lam Gods". Specifiek wat de Van Eyck expo betreft heb je hier de eerste beelden zoals ze op het VRT-nieuws zijn geweest met commentaar van professor Dumolyn: 

    https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2020/01/29/van-eyck-een-optische-revolutie/

    Gewijzigd op 2020-02-11 17:51:00
  • dinsdag 11 februari 2020 @ 17:37
    #17
    reactie op (#16) bernard-de-clairvaux

    Vanaf 16 februari is op Canvas 'Geheimen van het Lam Gods' te zien, een documentair drieluik over de spectaculaire restauratie (en integraal op VRT NU)

    ‘Geheimen van het Lam Gods’ is een documentaire over de restauratie van het meesterwerk van Jan en Hubert van Eyck. Canvas volgde het hele restauratieproces in het restauratieatelier in het Museum voor Schone Kunsten Gent. Restaurateurs, experten en liefhebbers vertellen hoe de restauratie de inzichten over Jan en Hubert van Eyck veranderd heeft en welke geheimen van het Lam Gods nu ontsluierd zijn. 

    In oktober 2012 begonnen acht restaurateurs van het KIK (Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium) aan de restauratie van het Lam Gods, het wereldberoemde schilderij van Jan en Hubert van Eyck. Een team van wetenschappers volgde de werken nauwlettend op de voet. 
     
    Aflevering 1: Jan van Eyck en de plooi van Johannes

    De opdracht was bij aanvang heel bescheiden: de fel vergeelde vernissen verwijderen, losse verfschilfers terug vastzetten en slechte retouches verbeteren. Pas na anderhalf jaar ontdekken de restaurateurs dat de panelen van het Lam Gods zwaar overschilderd zijn, sommige zelfs tot 70%. Hoe komt het dat niemand dat ooit gezien heeft? Wat moet er met die overschilderingen gebeuren? Wie neemt die beslissing?

    Langzaam verwijderen de restaurateurs de overschilderingen en onthullen ze het Lam Gods zoals Van Eyck het heeft bedoeld, met de juiste diepte, de perfecte plooival van de mantels en de sprekende kleuren. In de eerste aflevering toont de Nederlandse kunstenares Charlotte Caspers ons in haar atelier wat het genie van Van Eyck precies inhoudt. 
     
    Aflevering 2: Hubert van Eyck en de kuisvrouw van Filips De Goede

    Dé ontdekking van de restauratie is het feit dat het kwatrijn - de Latijnse tekst op de houten lijst van het Lam Gods - origineel is. Wat zegt dat over het aandeel van Hubert van Eyck? Wie heeft wat geschilderd?  

    In de tijd van Van Eyck wist waarschijnlijk iedereen wat het Lam Gods moest voorstellen, maar wij kijken er met andere ogen naar. Wat stelt het Lam Gods voor? En waarom weten we zo weinig over Hubert van Eyck? Professor Jan Dumolyn duikt met ons in de Gentse stadsarchieven.
     
    Aflevering 3: Het lam, de duif en de rechterborst van Eva

    Ook het centrale paneel met De Aanbidding van het Lam Gods blijkt zwaar overschilderd te zijn – tot het iconische lam toe. Waarom werd het lam overschilderd? Wat moet er met de duif gebeuren die niet van Van Eyck zou zijn? Welke gebouwen zijn er tevoorschijn gekomen waarvan niemand vermoedde dat ze onder de overschilderingen zaten? Was Van Eyck echt zo’n meester in realistisch schilderen? Wat dan met de rechterborst van Eva? En heeft Van Eyck de skyline van Gent geschilderd of een imaginaire stad? Marie-Christine Lalleman, voormalig stadsarcheologe, gidst ons door het Gent van de Van Eycks.
     

    Meer informatie

    Vanaf zondag 16 februari is het drieluik integraal te zien op VRT NU

  • maandag 10 februari 2020 @ 17:09
    #16
    reactie op (#15) calligraaf

    Dank, zal ik zeker lezen.

  • maandag 10 februari 2020 @ 10:44
    #15
  • zaterdag 08 februari 2020 @ 17:58
    #14
    reactie op (#13) bernard-de-clairvaux

    donderdag kreeg ik de positieve reactie op mijn verzoek om per auto de millieuzone binnen te rijden