Kathedralenbouwers

Geplaatst op zaterdag 03 september 2011 @ 19:54 , 890 keer bekeken

Op zaterdag 3 september 2011 opende de tentoonstelling Machtige & Mooie Middeleeuwen in De Verdieping van Nederland, de gezamenlijke expositieruimte van de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief in Den Haag. De rijkdom van beide instellingen biedt een grote diversiteit aan prachtige middeleeuwse archiefstukken en boeken: van oorkonde tot evangelieboek, van rekening tot kroniek, van aflaatbrief tot getijdenboek. 

Machtige & Mooie Middeleeuwen is van 3 september 2011 t/m 8 januari 2012 te zien.

Pracht
De middeleeuwen staan bekend om boeken en documenten met rijke versieringen en sierlijke letters. Handschriften zijn in deze periode een kostbaar bezit. Mooie voorbeelden zijn de geïllustreerde handschriften van Jacob van Maerlant, de 'Beatrijs' en de Lancelotcompilatie. Of de illustraties uit het Remissorium Philippi. Dit in leer gebonden register, geschreven in het Latijn, bevat prachtige ingekleurde illustraties op perkament, van tal van vorsten, hoge edelen en ambtenaren uit de omgeving van hertog Filips de Goede. De miniaturen in het kostbare 9de-eeuwse evangelieboek van Egmond en het getijdenboek van Filips van Bourgondië uit het midden van de 15de eeuw spannen de kroon.

Macht
Diverse middeleeuwse documenten geven ook een beeld van de machtsverhoudingen, zowel op kerkelijk als wereldlijk terrein. Bijzonder is een oorkonde uit 1179 van paus Alexander III, het oudste document uit de collectie van het Nationaal Archief. Beroemde invloedrijke figuren als Jacoba van Beieren en Filips de Goede passeren de revue. Dat de Middeleeuwen de tijd was van ridders en graven, is te zien op de kwetsbare zegels aan de documenten. Ook laat de tentoonstelling zien dat in de middeleeuwen al aan 'recycling' werd gedaan: zo is bladmuziek op perkament als boekomslag gebruikt. 

Trivulzio getijdenboek

Bezoekers kunnen onder meer het vijftiende-eeuwse Trivulzio getijdenboek bekijken. De KB kreeg dit kostbare getijdenboek in 2002 in bezit. Het maakte ooit deel uit van de verzameling van de prinsen van Trivulzio te Milaan. Het getijdenboek was in de late middeleeuwen het belangrijkste gebedenboek voor leken. Vaak werden ze in opdracht vervaardigd. De middeleeuwse eigenaar van het Trivulzio-getijdenboek is niet bekend. De eigenaar was in ieder geval rijk genoeg om het kostbare handschrift te laten vervaardigen. volgens de KB had hij ook een "voortreffelijke smaak" omdat hij de miniaturen en de overige verluchting aan liet brengen door de meest vooraanstaande schilders van zijn tijd.

Oorkonde van paus Alexander III, 1179

Oorkonde van paus Alexander III

Het NA exposeert onder meer een oorkonde van paus Alexander III uit 1179. Het is het oudste archiefstuk van de archiefinstelling. Op de oorkonde van 5 november 1179 is het zegel van paus Alexander III te vinden. De paus neemt met de oorkonde de abdij van Rijnsburg, gesticht door de graven van Holland, in eigendom aan. Hij bevestigt hiermee een eerdere overeenkomst tussen graaf Dirk VI en een van zijn voorgangers, paus Innocentius II. Rijnsburg was eeuwenlang een klooster voor vrouwen van adel. Bovendien is het de laatste rustplaats voor minstens zestien familieleden van de graven van Holland.

Locatie

De Verdieping van Nederland bevindt zich in het verbindingsgebied tussen de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief, Prins Willem-Alexanderhof 5, Den Haag. Direct naast Den Haag CS.

De middeleeuwen staan bekend om boeken en documenten met rijke versieringen en sierlijke letters. De prachtige illustraties en schitterende miniaturen in de tentoonstelling zijn een lust voor het oog. Daarnaast geven de diverse middeleeuwse documenten een beeld van de machtsverhoudingen, zowel op kerkelijk als wereldlijk terrein, waarbij beroemde invloedrijke figuren de revue passeren. De grote rijkdom aan prachtige middeleeuwse archiefstukken en boeken toont een doorsnede van de vroege, de hoge en de late middeleeuwen.

Niet eerder is deze keur aan pracht en macht in samenhang getoond.